当前位置:首页 >> 建筑/土木 >>

哈萨克族毡房


Ки?з ?й
Ки?з ?й к?птеген к?шпел? халы?тарды? нег?зг? баспанасы бол?ан. ?аза? хал?ы да ки?з ?йд? сан мы?да?ан жылдар бойы ?з?н?? т?л баспанасы ет?п келд?. Ки?з ?йд?? ??рылысы б?рнеше б?л?ктерден т?рады. Ки?з ?йд?? сырт?ы бейнес? Ки?з ?й кереге, уы?, ша?ыра?, сы?ырлауы?, табалдыры?, ма?дайша, таяныш сек?лд? нег?зг? б?л?ктерден т?рады. Ал кереген?? ?з?н?? к?птеген атаулары бар: кереген?? ?анаты (т?рт, бес, алты, сег?з, то?ыз, он, он ек? ?анат), кереген?? басы, ?асы, к?з?, са?ана?ы, ая?ы, иег?, к?г?. сол сия?ты ша?ыра?ты?, уы?ты? ?р б?л?ктер?н?? к?птеген атауы болады. Б?ларды ки?з ?йд?? с?йег? дейд?. ?йд?? с?йег?н с?мб? талынан жасайды. Халы? с?мб? талын сыр талы, ?айыр талы, боз тал деп те атайды. ?йд?? с?йег?н жасайтын шеберд? “?йш?” дейд?. Ки?з ?йд? сырт?ы к?р?н?с?не, келбет? мен к?лем?не ?арай а? ?й, боз ?й, ?о?ыр ?й т.б. аттарымен атайды.Ки?з ?йлерд?? б?лай аталуы оны? сыртынан жабатын ки?з?не т?келей байланысты. М?ндай жап?ышты халы?та “туырлы?” деп атайды. Туырлы?ты ки?з ?й с?йег?не лайы?тап ??растырып дайындайды. Ки?з ?йд?? туырлы?ы б?ры??ай а? ?ойды? ж?н?нен басыл?ан ки?зден жасалса оны “а? ?й”, ?о?ыр ж?ннен басыл?ан ки?зден жасалса “?о?ыр ?й” деп атайды. Ша?ыра? - ки?з ?йд?? е? жо?ар?ы б?л?г?. Оны? п?ш?н? к?мбез т?р?здес, ол уы?тарды? ?штарын б?р?кт?р?п ?стап т?рады. ша?ыра? б?рнеше б?лшектерден т?рады:

1 - То?ын, ол ша?ыра?ты? нег?з?. ?атты а?аштан жасалып, ?рнектелед?. 2 - К?лд?реу?ш. С?мб? талынан и?л?п жасалады. ?р и?нде 3 к?лд?реу?штен 8-ге дей?н болады. 3 - Бер?кт?к. Ол к?лд?реу?штер ыдырап кетпеу ?ш?н орнатылады, ?рнектелед?. 4 - Ша?ыра?ты? к?з?. О?ан уы?ты? ?аламы к?р?п т?рады. То?ын мен бер?кт?кт? ша?ыра?ты? ?шк? жа?ынан ?рнектейд?. Ки?з ?й керегес?

1

Кереген? ??райтын ?рб?р а?ашты ?жел?? дейд?. Жел?н?? е? ?зынын кереген?? ?ер?с??(3) деп, одан ?ыс?алауын ?балашы??(2), е? к?ш?с?н ?са?ана??(1) деп атайды.

Сонда б?р ?анат кереге 14 ер?стен, 9 балашы?тан, 9 са?ана?тан ??ралады. Жел?лерд?? ?иылыс?анынан пайда бол?ан торды ?к?з? деп атайды. Ал оны к?лем?не ?арай ?желк?з?, ?торк?з? деп ек? т?рге б?лед?. Уы? Уы? кереге мен ша?ыра?ты жал?астырып т?рады. Ки?з ?йд?? ке?д?г? керегес?не, ал би?кт?г? уы?ты? ?зынды?ы мен ?ыс?алы?ына байланысты болады. Уы? саны ?йге жайылатын кереге басыны? санына те?. О?ан ?осымша сы?ырлауы? ес?кт?? ?ст?не байланатын ?ыс?алау келген 4-5 ма?дай уы? болады. Онын ?зынды?ы ес?кт?? би?кт?г?не байланысты.

И?лген уы?ты? бойында б?рнеше атаулы б?л?ктер бар. Уы?ты? керегеге байланатын ?шын ?до?алай? (1) дейд?. До?алайды тес?п, ?айыстан уы?бау (5) та?ады. Уы?ты? и?лген жер?н иы?ы (2) дейд?. Ша?ыра? пен иы?ты? арасын уы?ты? ?ары (3) деп атайды. Ал ша?ыра?ты? к?з?не ?адайтын ?шын ?аламы (4) деп атайды, оны т?рт ?ырлы ет?п ?штауды ?аламдау дейд?, ал уы?бау ж?птен ес?лед?. Уы?ты? и?н?н?? ?шк?
2

бет?н шеберлер бедерлеп ?рнек салады немесе арнайы ?рнектелген с?йек жапсырады. Ки?з ?й ес?г? Ки?з ?йд?? а?аш ес?г?н сы?ырлауы? дейд?. Ол ки?з ?йд?? ?ш?не ?арай ашылады. Ес?к б?рнеше б?л?ктен т?рады. Олар: ма?дайша, ек? боса?а, табалдыры? пен ек? жа?тау.

Ки?з ?й ес?г?н?? ??рылысы: 1-ма?дайша; 2-боса?а; 3 -сы?ырлауы?; 4-жа?тау; 5табалдыры?. Сы?ырлауы?ты та?тайдан жасайды. Шеберлер ки?з ?йд? с?улет?не ?арай оюлы ?рнектермен, ?рнектелген с?йекпен жапсырмалап ?шекейлейд?. Сы?ырлауы?ты ?шекейлеуге ??ош?арм?й?з?, ?т?йемойын?, ?д??гелек жапыра?шалар?, ?т?йетабан?, ?шырмауы?? сия?ты бедер-?рнектер ?олданылады. Бедерл? шегелермен, жел?ммен с?йект? жапсырмалайды.

Ки?з ?йд?? с?йег?: 1 – кереге, 2 – уы?, 3 – ша?ыра?, 4 - сы?ырлауы?

3


相关文章:
哈萨克族民俗
哈萨克族民居:草原上的“白宫”(Akh orda) 毡房(Kyiz uy)已有几千年的历史,是游牧人最便携的住所,是历史上突厥—蒙古语 游牧民族传统的住宅,在古代文献中多...
哈萨克族文化
哈萨克的白宫--毡房哈萨克族的传统居所是移动式的毡房,便于游牧迁徙,坚固耐用,是世世代代哈萨克人 的智慧之结晶。哈萨克人民不用一枚钉子,将毡房用自己勤劳的双手、...
哈萨克族的30条禁忌
哈萨克族的30条禁忌_调查/报告_表格/模板_应用文书。哈萨克族的 30 条禁忌哈萨克...3、在毡房内不许坐床,要席地盘腿坐在地毯上,不许把两腿伸直。 4、在交谈和...
毡房遗产_图文
毡房遗产_文化/宗教_人文社科_专业资料。毡房资料 毡房哈萨克族传统民居建筑中最为普及、最为常见、造型独特的 建筑类型,具有很高的历史、文化和科学价值。千百年...
哈萨克族的民俗风情
哈萨克毡房 因与游牧的蒙古族所居住的蒙古包相同,内地人一般称为“蒙古包”。哪里有白云,哪里 就有哈萨克的毡房,“毡房”因使用羊毛等擀好的毡子搭制而得名。 ...
蒙古包还是哈萨克毡房作文400字
哈萨克族毡房是用 毛毡做的,非常舒适暖和,还冬暖夏凉的,采光好,因为窗是天窗,所以也有 人说哈萨克族的孩子都是数着星星入睡的。 哈萨克族的毡房被称为“草原...
新疆哈萨克族人热情好客
穹庐就是指的毡 房,但又不尽然,还有长达近半年的冬季不住毡房,住土屋或木屋,这在哈萨克族先民古乌孙国时就是如 此。哈萨克族的住房可以归纳为两类:一类是春...
哈萨克族谚语
哈萨克族谚语_文学研究_人文社科_专业资料。哈萨克族谚语: 酒是水,钱是纸,生命...只要沿途有哈萨克毡房,你走一年也饿不着。 祖先留下的遗产,一半是给客人的。 ...
浅析穹庐的古代称谓与哈萨克毡房的发展与运用
浅析穹庐的古代称谓与哈萨克毡房的发展与运用_军事/政治_人文社科_专业资料。龙源...中央隆起、四周下垂、形状似天,因而被中原农耕民 族称之谓--穹庐,穹庐是一种...
哈萨克族的礼俗
哈萨克族的礼俗_社会民生_生活休闲。哈萨克族的礼俗在哈萨克族的游牧经济生活中...客人临走时,如属贵客,主人就要问贵客:“毡房内是否有你需要的东西。”如果...
更多相关标签: