当前位置:首页 >> 文学研究 >>

Khai quat ve lich su tieng viet


Khái quát v
(ph n 1)

l ch s

ti ng Vi t

? Trung t?m KHXH&NV Qu c gia Ti ng Vi t có ngu n g c r t c x?a và ?? tr i qua m t quá trình phát tri n l?u dài

, ? y s c s ng. S c s ng ?ó bi u hi n tinh th n d?n t c m nh m và sáng t o c a nh?n d?n Vi t Nam trong cu c ? u tranh anh d?ng vì ti n ? c a ? t n? c, trong s ph n ? u b n b ? x?y d ng và phát tri n m t n n qu c ng , qu c v?n, qu c h c Vi t Nam.

1. Ngu n g c ti ng Vi t
Ti ng Vi t thu c h Nam ?. ?ó là ? ki n ph bi n ?? c trình bày trong nhi u c?ng trình nghiên c u v ngu n g c các ng?n ng ??ng D??ng và ch?u ?. ?? có t r t x?a, trên H Nam ?, nh? th? ng quan ni m(1), là m t h ng?n ng t?m v?n minh trên th gi i. ? n ngày nay, v n còn nhi u d u v t v m i quan h h hàng g n g?i gi a ti ng Vi t v i ti ng M? ng, và m i quan h h hàng t??ng ? i xa h?n, gi a ti ng Vi t v i nhóm ti ng Mon-Khmer d c Tr? ng S?n, mi n T?y Nguyên, trên ? y c?n b n, Campuchia, Mi n ?i n (Mianma)... R? nh t là nh ng d u v t trong l p t t

m t khu v c r ng c a vùng ??ng Nam ch?u ?. Vùng này, th i c , v n là m t trung

t c là nh ng t th?ng th? ng ?? có t l?u ? i. Ví d : Trong ti ng Vi t, có t tay thì t??ng ???ng trong ti ng M? ng nghe nh? "thay"; ti ng Ba Na, ti ng M? N?ng, nghe nh? "ti"; trong ti ng M?n, ti ng Khmer, nghe nh? "tai"... Trong ti ng Vi t, l i còn tìm th y nh ng ch ng c rú), s?ng... ?? c xác nh n là cùng g c v i nh ng t v i nh ng t t??ng ???ng trong nhóm Thái. v m i quan h gi a nó v i t??ng ???ng trong nhóm

nhóm ti ng khác, ? c bi t là v i nhóm ti ng Thái. N u nh ng t nh? chim, rú (r ng Mon-Khmer, thì nh ng t nh? gà, v t, ? ng, r y... l i ?? c ch ng minh là cùng g c

M i quan h này là do có h hàng, hay ch do ti p xúc v i nhau mà sinh ra? C?ng vi c nghiên c u ng n g c ti ng Vi t và các ti ng khác t c, nh?ng theo nh ng c?n c ng ngu n chung xa x?a. T Vi t Nam còn ti p m tc i

?? tìm th y, có th ngh? r ng ph n l n nh ng ng?n y, ti ng Vi t ?? có quá trình phát tri n riêng

c a các d?n t c thu c kh i c ng ? ng ng? i Vi t Nam ? u sinh ra t c i ngu n

trong x? h i c a ng? i Vi t – m t x? h i s m ? t t i trình ? t ch c khá cao, v i m t n n v?n minh n?ng nghi p t??ng ? i hoàn ch nh. Tr i qua giai ?o n này, ti ng Vi t ?? thành m t ng?n ng th ng nh t và có b n s c c a nó. giai ?o n sau, giai

B n s c y khá v ng b n. Nó s ti p t c phát huy tác d ng ?o n c a s ti p xúc ng?n ng gi a Vi t Nam và Trung Qu c.

__________

(1)

Còn có ? ki n cho r ng h Nam ?, v i h Thái, thu c m t h ng?n ng l n h?n

(mà c?ng có ng? i g i là h Nam ?).

Theo Trung t?m KHXH&NV Qu c gia. Ng 2002, trang 13–15.

pháp ti ng Vi t. Nxb Khoa h c X? h i, H.,

Khái quát v
(ph n 2) 2. Ti ng Vi t

l ch s

ti ng Vi t

giai ?o n dùng ch

N?m

S ti p xúc ng?n ng Vi t – Hán ?? di n ra c nghìn n?m d? i ch ? ?? h c a phong ki n Trung Qu c, trong khu?n kh m t chính sách ? ng hoá quy t li t, tàn b o; r i sau ?ó, còn di n ra c nghìn n?m ti p theo, d? i chính quy n c a vua quan trong n? c. Su t giai ?o n này, ch Hán gi v trí r t quan tr ng. Nó ?? c dùng trong hành chính, t l , h c thu t, th? v?n. Nh?ng ti ng Vi t, trong giai ?o n tri n càng ngày càng m nh. N n v?n h c d?n gian, v i nh ng c?u chuy n th n tho i, truy n thuy t, c tích, nh ng ca dao, t c ng , ch ng t quá trình phát tri n sinh ? ng, phong phú c a ti ng Vi t v?n h c truy n mi ng. Tuy v y, ch vi t là ?i u ki n c n thi t ? cho m t ng?n ng v?n h c có th phát tri n t i trình ? cao. Ch vi t c a ti ng Vi t, giai ?o n này, là ch N?m – m t th ch ?? c t o ra theo nguyên t c và c? s c a ch Hán(1). Theo nh ng tài li u còn l i hi n ?? c bi t, có th ngh? r ng ch N?m ?? xu t hi n vào kho ng các th k IX-X, nh?ng ? n các th k XIII-XV m i có th? phú "qu c ?m", "qu c ng " vi t b ng ch N?m, c a nh ng ng? i nh? Nguy n Thuyên (Hàn Thuyên), Nguy n S? C , Chu An, Nguy n Tr?i. ?áng chú ? h?n c là Qu c ?m thi t p c a Nguy n Tr?i. T p th? này là m t thành c?ng ? u trong n n v?n h c vi t c a ti ng Vi t. Nhà th? là m t v anh hùng có c?ng ?u i gi c, c u n? c, ? ng th i là m t nhà v?n hoá ?? nh n r? ?? c ? ngh?a v? cùng quan tr ng c a s nghi p x?y d ng và phát tri n ng?n ng v?n h c d?n t c. y, v n kh?ng ng ng phát tri n, và ?? phát

T th k XV v sau, ? c bi t là

các th k XVIII, XIX, trào l?u v?n h c ch N?m

phát tri n m i th i m t m nh h?n, v i nhi u tác ph m h?n, nh ng tác ph m ?? c l?u truy n r ng r?i trong nh?n d?n, tr? c thái ? tiêu c c c a tri u ?ình và t ng l p khá ??ng nh ng nhà nho quá sùng bái ch Hán(2).

Trào l?u này ?? ??a ti ng Vi t ? n nh ng b? c ti n r? r t. Kho t v ng t?ng lên, giàu có h?n. B ph n n n t ng c a nó là nh ng t g c Vi t. ?ó là nh ng t m t ?m ti t, nh?: ? t, ng? i, tr?ng, ? p, vui... và nh ng t hai ti ng ?? c c u t o theo quy t c ph i h p ?m thanh nh?: long lanh, ng m ngùi... ho c quy t c ph i h p ngh?a, nh?: vu?ng tròn, m?y gió... Nó c?ng ti p nh n và ? ng hoá nhi u t g c Hán. Có nh ng t m t ti ng g c Hán ?? ?? c ??a vào ti ng Vi t t r t x?a, và ?? c Vi t hoá

hoàn toàn, nh?: tu i v n là g c vào ti ng Vi t

?m c a c a ch Hán "tu "; bu?ng g c
(3)

?m c c a

ch Hán "phóng"... Ngoài ra, còn có nh ng t m t ti ng hay hai ti ng g c Hán ?? ?i th i kì sau và ch y u theo con ?? ng sách v . ?ó là nh ng t thi ca, nh?: phong, hoa, tuy t, nguy t, tài t , giai nh?n... và nh ng t v?n hoá, ch y u v ? o lí, tri t lí, nh?: nh?n, ngh?a, trung, hi u, b c m nh, tang th??ng... Nói v cách ? t c?u, cách làm th?, thì qua trào l?u v?n h c ch Nam. Nh ng tác ph m nh? Chinh ph ng?m, Truy n Ki u... ch ng t r ng tính cách y ngày càng ? m ?à và có tác d ng s?u s c. Ng? i Vi t Nam chúng ta yêu m n, qu? tr ng nó là yêu m n và qu? tr ng b n s c c a ng?n ng , c a v?n hoá d?n t c. T? t? ng và tình c m này có hi u l c ? c bi t quan tr ng trong s huy tinh th n d?n t c c a nh?n d?n Vi t Nam. __________
(1)

N?m, r? ràng là ti ng Vi t

?? ? t t i trình ? ?iêu luy n h?n, mà v n b n v ng, nhu n nhuy n tính cách Vi t

b i d? ng và phát

Có nh ng lí do nh t ? nh cho phép ngh? t i m t th ch c h?n c a ti ng Vi t, N?m, v c? b n, là

song ?ó còn là m t gi thuy t trong ph m vi nghiên c u... Ch

(? c là n?m) v i m t th ch ghi ?m b ng các y u t c a ch Hán. Ví d : ch ngh?a v th i gian g m có ch Hán "nam" (ghi ?m) và ch Hán "niên" (ghi ngh?a); còn ch c?ng ? c là n?m v i ? ngh?a v s ng l? ng thì g m có ch Hán "nam" (ghi ?m) và ch Hán "ng?" (ghi ngh?a). Nh? v y, ch Hán "nam" là y u t ghi ?m.
(2)

Th k XVIII, tri u Lê-Tr nh, sách N?m ?? có lúc b c m, kh?ng cho in, kh?ng

cho ? c, th m chi b ? t ?i.
(3)

Nh ng t

này th? ng ?? c g i theo thói quen là "t

Hán Vi t". Chúng ch?a

ph i là ?? Vi t hoá hoàn toàn, v cách phát ?m c?ng nh? cách dùng.

Theo Trung t?m KHXH&NV Qu c gia. Ng pháp ti ng Vi t. Nxb Khoa h c X? h i, H., 2002, trang 15–18.

Khái quát v
(ph n 3) 3. Ti ng Vi t

l ch s

ti ng Vi t

giai ?o n dùng "ch

qu c ng "

T ? u th k 20 v sau, ti ng Vi t d n d n ?? c dùng trong m i th lo i v?n h c, m i ? a h t v?n hoá, khoa h c, k? thu t. Nó phát tri n thành ng?n ng v?n h c toàn di n(1). ??y là giai ?o n hi n ? i c a ti ng Vi t. giai ?o n này, s phát tri n c a ti ng Vi t di n ra m nh và nhanh, cùng m t

?à v i quá trình bi n ? i s?u s c c a x? h i Vi t Nam tr i qua cu c ? u tranh gi i phóng d?n t c kh i ách th c d?n, ? c bi t d? i s l?nh ? o c a ? ng C ng s n Vi t Nam.

?ó c?ng là s ng ".

phát tri n ?? di n ra v i m t l i khí m i v ch

vi t: "ch

qu c

Ch qu c ng là m t th m t s giáo s? ph??ng T?y ra m t th ch
(3)

ch ?? c x?y d ng theo nguyên t c ghi ?m, b ng ch ch?u ?u. ? n th k 17, ?em nguyên t c y dùng vào vi c ghi ?m ti ng Vi t, t o

cái Latin(2). Lo i ch này ?? ?? c dùng ph bi n t r t l?u,

thu n l i h?n ? i v i m c ?ích truy n ? o. ?i u ki n quy t ? nh s th k 17. Qu v y, ti ng Vi t trên toàn ? t n? c, c a th i kì này ?? ghi l i, ?? có, t b y gi , m t

thanh c?ng c a vi c ghi ?m nh? v y là cách phát ?m v c? b n gi ng nhau gi a các ? a ph??ng. ?i u ki n y ?? có nh? chính b n th?n ch qu c ng
(4)

trình ? th ng nh t r t cao

. qu c ng ch có ph m vi s d ng h n ch trong kinh

M y th k ti p theo, ch t

b n ? o Thiên Chúa. M t s trí th c s m theo ? o này và s m có "t?y h c", nh t là khi th c d?n Pháp chi m "Nam Kì", ?? ra s c c ? ng cho nó. Nh?ng l i h? hào ng r ng r?i. ?ó là do ? ? c a nh ng ng? i trí th c y c a h kh?ng ?? c h? ng

kh?ng ?i ra ngoài khu?n kh c a toàn b chính sách th ng tr c a k x?m l? c. Thái ? l nh nh t ? i v i ch ? u th qu c ng thay ? i k t khi hình thành các phong nhà nho yêu n? c,

trào ? u tranh v?n hoá có ? ngh?a chính tr , nh? phong trào ??ng kinh ngh?a th c, k này. Nh ng ng? i l?nh ? o phong trào là m t s ch ng Pháp. H nêu vi c dùng ch qu c ng lên hàng ? u trong sáu bi n pháp c a b n sách l? c g i là V?n minh t?n h c sách (1907), và lên ti ng kêu g i ? ng bào vì t??ng lai c a ? t n? c mà nên dùng th ch ti n l i y. Nh ng tài li u v?n hoá b ng ch qu c ng , do phong trào này phát hành, ?? ?? c ph bi n khá r ng. Sách báo ch qu c ng ?? c xu t b n nhi u là t kho ng 1920 tr v sau. Kh?ng nh ng sách báo c?ng khai mà c sách báo bí m t. C?ng khai là nh ng t "nh t trình", nh ng "tu n san", "nguy t san", nh ng ti u thuy t d ch t hành ch y u trong gi i trí th c và ti u t? s n Hán v?n, Pháp v?n l?u các thành ph , các th tr n. Bí m t

là nh ng t báo nh , nh ng tài li u chính tr do các t ch c nh? "N?ng h i ? " ch tr??ng, ph n l n in b ng ph??ng ti n th? s?, ?? c truy n tay nhau trong gi i th thuy n nh ng thành ph có ít nhi u c? s c?ng nghi p nh? H i Phòng, Hà N i, nh ng n?i có hình th c t ch c Nam ? nh, Vinh, Sài Gòn,... và trong gi i d?n cày,

"N?ng h i ? ". Nh ng tài li u chính tr quan tr ng, nh? "?? ng kách m nh" (1925) c a ? ng chí Nguy n ?i Qu c, "Lu n c??ng chính tr " (1930) c a Ban Ch p hành Trung ??ng ? ng C ng s n Vi t Nam, ?? ?? c truy n ?i, trong th i kì này. Qua th i kì y, v?n xu?i ti ng Vi t ?? th c s ra ? i và ?? c luy n d n trong th lo i ngh lu n chính tr , x? h i. Cách ? t c?u ? i m i, coi tr ng tính ch t r? ràng, khúc chi t, h?n là tính ch t ? i x ng, nh p nhàng. Nh ng tri th c m i v chính tr , v khoa h c ?òi h i nhi u t m i ph i ??a vào ti ng Vi t. Nh ng t nh? kinh t , x? h i, v?n hoá, t? t? ng, giai c p,... xu t hi n trong ti ng Vi t t b y gi . V?n xu?i ngh thu t c?ng d n tr thành ph bi n. Lúc ? u còn là v?n d ch, r i kho ng t 1930 tr v sau, l p v?n s? "t?n h c", ngày càng ??ng, ?? sáng tác theo nh ng th lo i m i: truy n ng n, truy n dài, k ch nói,... Cu i cùng, v?n xu?i r i b h n l i ? t c?u bi n ng u, có xu h? ng g n g?i h?n v i l i nói bình th? ng. "Th? m i" l i càng m nh d n h?n: nó phá b nh ng lu t l kh t khe, xích t i g n v?n xu?i. Trong ph m vi t v ng

thì th? hay v?n xu?i, thu c xu h? ng hi n th c hay l?ng m n, ? u d a vào l p t thu n Vi t và ?? làm cho l p t này t r? hi u l c ngh thu t c a nó.

Trong khoa h c t nhiên và k? thu t thì s l? ng thu t ng m i ho c g c Hán nh?: t?m, bán kính, n s ,...; ho c g c Pháp nh?: a-xít, ?-xy, mê-tan,... ?? t?ng lên th?ng. ?ó là nh ng c?ng trình có ? ngh?a quan tr ng, do nhi u, và b t ? u ?? c truy n bá qua m t s c?ng trình d ch thu t và biên so n có tính ch t giáo khoa ph nh ng nhà trí th c yêu n? c ch tr??ng, ? ch ng minh hi c l c khoa h c c a ti ng Vi t trong ? a h t nh ng khoa h c chính xác – ? a h t mà chính quy n th c d?n và nh ng h c gi b o th cho r ng ti ng Vi t là "b t c p". C?ng qua nh ng c?ng trình ?ó mà v?n xu?i khoa h c ti ng Vi t hình thành và phát tri n nhanh chóng. Nhìn l i kho ng th i gian t 1920, ? c bi t t 1930, ? n Cách m ng Tháng Tám, có th nh n th y r ng kh?ng khí ? u tranh chính tr , v?n hoá r t s?i n i ?? có tác ? ng r? ràng t i s phát tri n c a ti ng Vi t. Nh?ng t các xu h? ng khác nhau, c?ng ?? hi n ra nh ng quan ni m kh?ng gi ng nhau v chu n m c c a ti ng Vi t: có quan ni m "h i c ", kh?ng th a nh n nh ng ? i m i ?? thành ph bi n; có quan ni m "bình d?n" mu n ghi chép l i nói th?ng th? ng, kh?ng theo nh ng n n n p c a ng?n ng v?n h c, chu n hoá; có quan ni m "logic", mu n làm cho ti ng Vi t g n g?i v i cái logic chung, kh?ng c n chú ? t i m t t?m lí c a nh?n d?n ? i v i ? c ?i m có tính ch t d?n t c trong ng?n ng ... ? c??ng v?n hoá Vi t Nam (1943) c a ? ng C ng s n ??ng D??ng ra ? i trong hoàn c nh ?ó. Xác ? nh ph??ng ch?m chung c a cu c ? u tranh vì m t n n v?n hoá cách m ng, b n ? c??ng r t chú ? t i v n ? ng?n ng và ?? ? cao giá tr khoa h c, ? ng th i r t coi tr ng s gi gìn b n s c d?n t c, c?ng nh? tính nh?n d?n c a ti ng Vi t. C?ng vi c nghiên c u và biên so n ng pháp ti ng Vi t c?ng ?? ?? c b n ? c??ng nêu lên thành m t nhi m v quan tr ng. __________
(1)

"ng?n ng v?n h c" là ng?n ng ?? phá tri n ? n trình ? th ng nh t và chu n

hoá; nó ?? c th hi n trong sáng tác ngh thu t và c trong các ? a h t v?n hoá, khoa h c.
(2)

Ví d , ?m ti t n?m g m có 3 ?m v ?o n tính, thì t ng ?m v ???c ghi b ng các n?m là gì (ngh?a s l? ng hay th i gian) thì kh?ng

ch

cái: n, ?, m. Ngh?a c a t
(3)

?? c bi u hi n trên m t ch . Vi c ? t ra ch qu c ng th? ng ?? c g n li n v i tên tu i A. de Rhodes, ng? i

Avignon (th i b y gi ch?a thu c Pháp). S th t thì còn có nh ng giáo s? khác, ng? i B ?ào Nha và T?y Ban Nha ?? tham gia vào vi c này.
(4)

T

th k 17 t i nay, ng

?m ti ng Vi t t t nhiên ?? bi n ? i. Cho nên, ch

qu c ng hi n nay có khác, so v i ch qu c ng ban ? u. Nh ng s khác bi t này là do ?i u ch nh cho phù h p v i h th ng ng ?m ?? bi n ? i và ngoài ra, do c i bi n nh m b khuy t nh ng sai sót c a cách ghi ?m th i ?ó n a. Nh ng ?i u ch nh và c i ti n này ?? c th c hi n qua th c ti n s d ng.

Theo Trung t?m KHXH&NV Qu c gia. Ng 2002, trang 18–22.

pháp ti ng Vi t. Nxb Khoa h c X? h i, H.,

Khái quát v
(ph n 4) 4. T

l ch s

ti ng Vi t

Cách m ng tháng Tám ? n nay[*]

Cách m ng Tháng Tám thành c?ng. Ngày 2 tháng 9 n?m 1945, tr? c nh?n d?n Vi t Nam và toàn th gi i, Ch t ch H Chí Minh c?ng b b n Tuyên ng?n ? c l p. ?ó là m t v?n ki n l ch s ? i v i l ch s c a d?n t c Vi t Nam, ? i v i c l ch s c a ti ng Vi t. Nh ng l i v?n sáng s a, hùng tráng c a b n ? i cáo y chính th c tuyên b quy n ? c l p, t do thiêng liêng c a d?n t c Vi t Nam, ? ng th i chính th c xác ? nh v trí c a ti ng Vi t ? i v i n? c Vi t Nam ?? t mình. T ?ó, ti ng Vi t ? m nhi m m t vai trò m i. Vi t Nam D?n ch C ng hoà, ngay t khi thành l p, ?? quy t ? nh mình làm ch v n m nh c a

Chính ph

dùng ti ng Vi t

m i c p h c, b c h c,

m i ngành ho t ? ng. Trong vai trò này,

ti ng Vi t t ra d i dào kh n?ng. M t trong nh ng ? ngh?a c a các thành t u v?n hoá, khoa h c, giáo d c, h?n ba m??i l?m n?m qua c a n? c Vi t Nam, là minh ch ng r? ràng cho nh ng kh n?ng ?ó c a ti ng Vi t. Trong ngh thu t, giá tr c a ti ng Vi t ?? c ti p t c phát huy. M t ? c ?i m c a n n v?n h c hi n th c x? h i ch ngh?a hi n nay là ch t li u ng?n ng l yt cu c s ng c a nh?n d?n. ?ó là m t ch t li u r t phong phú v n ?? c x?y d ng nên t các ngu n v?n h c truy n mi ng và v?n h c vi t c ?i n; qua s n y n nh ng t? t? ng và tình c m cách m ng c a nh?n d?n trong cu c s ng chi n ? u và lao ? ng, ch t li u ?ó l i càng phong phú h?n. C?ng t khi Cách m ng Tháng Tám thành c?ng, vai trò ng?n ng chung c a ti ng Vi t ? i v i các thành ph n d?n t c anh em l i càng ?? c ? cao. M i thành ph n d?n t c có ng?n ng riêng v i vai trò quan tr ng c a nó m t sinh ho t v t ch t và tinh d ng ng?n ng riêng th n c a nh?n d?n thu c thành ph n d?n t c ?ó. Chính sách c a ? ng và Chính ph là t?n tr ng quy n c a m i thành ph n d?n t c trong vi c s c a mình, vào t o ?i u ki n thu n l i cho ng?n ng thành ph n d?n t c, và ? c bi t, trong s c a t t c các thành ph n ? u

phát tri n. Song, ti ng Vi t là ng?n ng chung, dùng trong ? a h t giao l?u gi a các x?y d ng và phát tri n n n v?n hoá và khoa h c-k? thu t chung c a kh i c ng ? ng d?n t c Vi t Nam x? h i ch ngh?a. S có m t ngày m t nhi u c a nh ng tác gia thu c các thành ph n d?n t c khác nhau trên v?n ?àn ngh thu t và khoa h c c a ti ng Vi t ?ang bi u hi n m t cách s?u s c cho vai trò ng?n ng chung c a ti ng Vi t, và ? ng th i cho kh i ?oàn k t v ng ch c c a toàn th d?n t c Vi t Nam. Ngày nay, trong n? c C ng hoà X? h i Ch ngh?a Vi t Nam, ti ng Vi t có v trí

? y vinh d và vai trò ngày càng quan tr ng. ?ó là c?ng c ? u tranh c a h?n n?m

m??i tri u ng? i Vi t Nam ?ang ti n hành ? ng th i cách m ng v quan h s n xu t, cách m ng t? t? ng và v?n hoá, cách m ng khoa h c-k? thu t, ?ang x?y d ng ch ngh?a x? h i trên c n? c. V trí và vai trò y ? t ra yêu c u chu n hoá nó v m t ch vi t, t v ng, ng

pháp, và ng ?m. Chu n hoá ti ng Vi t là xác ? nh tính ch t ?úng ? n và th ng nh t c a các quy t c trong ? th c "gi gìn s trong sáng c a ti ng Vi t", t c là gi gìn cái b n s c ? p ? , cái b n l?nh ? c ?áo c a ti ng Vi t, ? ng th i xác nh n nh ng hi n t? ng m i n y sinh trong quá trình phát tri n m nh m c a ti ng Vi t, nh m m c ?ích n?ng cao hi u l c c a nó ? i v i "t? duy chính tr , t? duy kinh t , t? duy ngh thu t, t? duy khoa h c" c a ng? i Vi t Nam trong giai ?o n m i c a s nghi p cách m ng, nh? ? ng chí Ph m V?n ? ng – Ch t ch H i ? ng B tr? ng – ?? phát bi u(1).


相关文章:
Khai quat ve lich su tieng viet
DE THI TIENG VIET L... 19页 4下载券 巫妖 8页 免费 不死之LICH 暂无...c. Su t giai ?o n này, ch Hán gi v trí r t quan tr ng. Nó...
nha hang da quy TIENG VIET.
DE THI TIENG VIET LOP 12... 19页 10财富值 ky thuat ve giong cao su... 37页 1财富值 Khai quat ve lich su tie... 暂无评价 7页 免费 hang ...
更多相关标签:
tieng viet | google tieng viet | voatiengviet | facebook tieng viet | doremon tieng viet | voa tieng viet | bbc tieng viet | chau khai phong |